Bạn bị muỗi đốt nhiều hơn người khác? Có thể virus đã làm thay đổi hơi thở, làm bạn dễ bị đốt hơn

Hàng năm muỗi là nguyên nhân của hơn 1 triệu ca tử vong trên toàn thế giới với đủ các loại bệnh truyền nhiễm qua vết đốt của mình như sốt rét, Zika, sốt vàng da… và cả căn bệnh đang tăng rất mạnh trong những ngày gần đây ở Việt Nam là sốt xuất huyết. Gần đây có nghiên cứu thuộc trường đại học Yale, Mỹ chỉ ra 1 khả năng làm virus lây nhiễm nhanh hơn đó là chúng có khả năng làm thay đổi mùi cơ thể ở người, qua đó dẫn tới nguy cơ bị đốt cao hơn và kết quả là virus dễ lây lan hơn.

Đã có rất nhiều nghiên cứu về cách muỗi truyền bệnh nên hầu như ai cũng biết muỗi đốt người bị bệnh và mang virus truyền cho người khác khi đốt họ. Cách muỗi xác định người để đốt dựa vào 1 số yếu tố như nhiệt độ cơ thể, lượng CO2 được thải ra thông qua hơi thở, mặc quần áo sẫm màu và cả mùi của người đó nữa.

Để xác định có phải muỗi “ngửi” mùi cơ thể vật chủ để tập trung đốt hay không nhóm nghiên cứu đã thử cho chung muỗi vào cùng những con chuột bị nhiễm virus Zika và sốt rét lẫn với những con khoẻ mạnh ở 3 khu riêng biệt. Sau đó họ cho thổi khí từ 2 khu có chuột sang khu chứa muỗi, kết quả là muỗi thích bay sang khu có những con chuột đã bị nhiễm bệnh hơn. Họ cũng đã loại bỏ lý do khí CO2 làm muỗi thích bay sang chỗ chuột bị bệnh bởi trong khi những con bị nhiễm Zika thải ra ít khí hơn thì những con bị sốt rét cũng vẫn thải bình thường như những con khoẻ mạnh. Cuối cùng để xác định có phải do mùi cơ thể làm muỗi có hứng thú hơn không các nhà nghiên cứu đã đặt bộ lọc khí để ngăn mùi và kết quả là số muỗi bay đến cả 2 khu chứa chuột ngang nhau. Vậy nên có thể đúng là mùi của những con chuột bị nhiễm bệnh đã làm muỗi muốn đốt chúng hơn.

Tiếp theo nhóm thu mùi được tiết ra từ các con chuột bị bệnh và chia ra 20 hợp chất riêng biệt để tìm xem hợp chất nào là thứ thu hút muỗi nhất. Kết qua sau khi chọn lọc ra được 3 hợp chất và cuối cùng acetophenone là thứ đã thu hút muỗi nhất, điểm trùng lặp là những con chuột nhiễm bệnh đã tiết ra chất này gấp 10 lần so với những con khoẻ mạnh. Đây là hợp chất ngoài việc thường được sử dụng để tạo mùi trong nước hoa thì còn là sản phẩm được tạo ra bởi 1 loại vi khuẩn nhất định sống trên da và trong ruột của cả người cũng như chuột. Nhóm cũng đã tìm ra chất này trong mồ hôi tiết ra từ nách của các bệnh nhân sốt rét nhiều hơn so với người thường. Khi đem bôi thử acetophenone lên 1 bên tay của người khoẻ mạnh thì cũng thấy muỗi hay đến đốt ở tay đó hơn tay còn lại. Điều này cho thấy virus sốt rét và Zika có thể gia tăng lượng chất này hơn và làm vật chủ hấp dẫn hơn với muỗi, làm cho những con muỗi chưa mang virus cũng bị thu hút và đốt những người này, để rồi sau đó truyền bệnh cho những người mạnh khoẻ khác.


bacillus.jpg


Vi khuẩn Bacillus

Nhóm nghiên cứu này còn thử xem muỗi thích acetophenone được tiết ra từ da hay từ ruột bằng cách lấy chất này từ 2 nơi và để xem muỗi hướng đến bên nào. Kết quả là chúng tập trung đến nơi có chất được tiết ra từ da hơn từ ruột và lý do được xác định là vi khuẩn Bacillus, là nguồn sản xuất chính acetophenone và số vi khuẩn này tăng rất nhiều ở những con chuột bị nhiễm bệnh. Vậy nên kết quả được đưa ra là chính virus sốt rét và Zika đã làm đổi mùi bằng cách thay đổi hệ vi sinh vật tại lớp da của vật chủ.

Điều này được kì vọng sẽ giúp các nhà khoa học có thêm cơ sở để tìm cách chống lại các căn bệnh truyền nhiễm do muỗi gây nên trong tương lai. Nhưng để đến lúc đó thì việc phòng ngừa bệnh vẫn là điều cần thiết đối với tất cả mọi người. Chịu khó ngủ mắc màn, đừng để những lu chậu hay cốc nước lâu ở ngoài trời bởi muỗi nó sẽ vào đẻ loăng quăng để ra lứa muỗi mới đi truyền bệnh nhé.

Tham khảo The Conversation